CERDDED

Mae Cronfa Ddŵr Llandegfedd yn Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig â dros ddwy filltir o lwybrau troed a llwybrau cerdded wedi eu marcio o gwmpas y gronfa ddŵr. Does dim ots a ydych chi'n chwilio am dro bach neu daith gerdded hirach o gwmpas y gronfa i gyd, mae yna ddigon o fannau i aros a mwynhau prydferthwchcefn gwlad

Mae mapiau o'r llwybrau cerdded a'r teithiau a argymhellir ar gael o'r Ganolfan Ymwelwyr.

Croeso i gŵn, ond er lles yr ymwelwyr eraill, dylech eu cadw ar dennyn bob amser.

Bywyd Gwyllt

Mwynhewch y bywyd gwyllt hyfryd a gwyliwch yr adar trwy gydol y flwyddyn. Mae Cronfa Ddŵr Llandegfedd wedi cael ei dynodi'n Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig oherwydd ei phwysigrwydd i'r adar gwyllt sy'n treulio'r gaeaf yma. Mae adar ymfudol yma yn y gwanwyn a'r hydref hefyd.

Cyflenwi Dŵr a Hanes

Codir dŵr o'r afon Wysg yn Prioress Mill, rhyw filltir i fyny'r afon o Frynbuga, ac mae'n cael ei bwmpio tua dwy mfilltir i'r gronfa; dim ond 1.5% o ddŵr y gronfa sy'n dod o'r dalgylch lleol. Mae'r dŵr yn cael ei fwydo trwy ddwy bibell â diamedr o 42 i 48 modfedd, sy'n dod i mewn yn ochr ogleddol y gronfa. Mae'r pympiau hyn yn gallu cyflenwi hyd at 80 miliwn galwyn o ddŵr y dydd os oes angen. Yn ogystal, mae ffynhonnell gyflenwi newydd wedi cael ei chomisiynu'n ddiweddar sy'n defnyddio prif bibell osgoi'r gronfa i gyflenwi dŵr o fewnlifiad Llantrisant ar afon Wysg isaf; caiff hyn ei defnyddio pan fo lefelau'r dŵr yn Prioress Mill yn rhy isel i ganiatáu ar gyfer codi dŵr, a bydd yn darparu hyd at 11 miliwn o alwyni o ddŵr y dydd. 

Cronfa Ddŵr Llandegfedd yw prif gyflenwr dŵr dinas Caerdydd, ond gall ddarparu ddŵr ar gyfer Cwmbrân a Chasnewydd hefyd os oes angen. Adeiladwyd y gronfa rhwng 1961 a 1964 a chafodd ei llenwi am y tro cyntaf ym 1966. Pan fo'r gronfa'n llawn, mae’n dal 5,300 miliwn o alwyni o ddŵr. Mae ganddi arwynebedd o ryw 434 erw; mae'n 1.5 metr o hyd ac yn 1 filltir o ddyfnder â chylchedd o 6.4milltir. Ar ei phwynt dyfnaf, mae'r gronfa 135 o ddyfnder, a'r dyfnder wrth linell ganol y gronfa yw tua 80 troedfedd, ond mae'r cyfartaledd cyffredinol yn agosach at 45 troedfedd. Tir amaethyddol oedd y tir a foddwyd i greu'r gronfa yn bennaf, gyda chlytiau bach o goetir; ac effeithiodd y gwaith ar ryw hanner dwsin o dai a bythynnod hefyd, a chafodd y rhain eu dymchwel cyn boddi'r tir. Llandegfedd oedd y gronfa gyntaf yn y DU lle cafodd yr holl lystyfiant ei dorri nôl i'r ddaear noeth cyn boddi'r tir, a hynny oherwydd ofnau y gallai'r glaswellt a'r coed gyfoethogi'r maetholion yndŵr wrth iddynt fadru, gan niweidio ansawdd y dŵr a chreu blŵmau algaidd.